و كس نتوانست آنجا رسيدن از بوى ناخوش و گند ايشان ، و پيوسته دود سياه از آنجا بر همى آمد و هر چه ( ؟ ) نزديك رفتى ناله شنيدى ، و همه خالى و معطل ماند چنانك خداى تعالى فرمود و بير [ 1 ] معطلة و قصر مشيد [ 2 ] ، تعالى ذكره الباقى بعد فناء الخلق اجمعين . چنين روايتست كه بمدينة الملوك [ 3 ] دو خانه بيافتند [ يكى ] بر بالا و يكى به زير ، در خانهء بالائين در ، بيست و چهار تاج نهاده بود كه قيمت آن خداى دانست ، و نام خداوندش بر هر يكى نبشته ، و در ديگر خانه مايدت [ 4 ] سليمان بن داود عليهما - السلم نهاده و خانه زيرين را بيست و چهار جايگاه قفل بر نهاده بود ، و بودريق [ 5 ] در اين وقت پادشاه بود بفرمود تا باز گشايند ، بسيارى اسقفان و راهبان بيامدند و چيز ها پذيرفتند و شفاعت كردند و گفتند هيچ پادشاه اين را قصد گشادن نكرد ، قبول ننمود و باز فرمود گشادن هيچ چيزى نيافتند مگر صورتهائى باعمامها و نيزه بر اسبان نگاشته و هيأت ايشان مانند عرب بود و همان سال عرب بقدرت خداى تعالى بدان زمين درآمدند و مسلمانى ظاهر گشت ( 327 - ب ) ارم ذات العماد : خود ذكر آن كرده‌ايم و اندر عالم بنايى كه از زر و سيم كرده‌اند و جوهرها و عمادهاء زمرّد و ياقوت آنست . ذكر قصر غمدان [ 6 ] : از جمله بناهاء بزرگوار بودست بتكلفها و تصاويرهاء [ 7 ]

--> [ ( 1 ) ] اصل : بيوه [ ( 2 ) ] اصل : مشيده [ ( 3 ) ] اين شهر را مورخان شهر ( طليطله ) دانند [ ( 4 ) ] مايدت يعنى مائده و آن خوانى بوده است اندكى از زمين بلندتر كه در نزد مهمان مىنهادند يا بزرگان در آن غذا ميخوردند ، و فارسى آن ( خوان يا خوانچه ) است [ ( 5 ) ] رودريك كه عربان آن را ( لزريق - ذريق زريق ) خوانند ، از امراى ( ويزىگت ) پادشاه انتخابى اندلس بود كه در سنهء 92 هجرى در حروب مسلمين كه بسركردگى طارق مولى موسى بن نصير باندلس حمله بردند كشته شد و زنش را در شهر طليطله اسير كردند و پسر موسى بن نصير ويرا بزنى گرفت و گويند بيست و پنج تاج از پادشاهان اندلس جزو غنايم بدست لشكريان اسلام افتاده بود كه گويا همان بيست و چهار تاج بيت الحكمه بعلاوه تاج خود ردريك بوده است [ ( 6 ) ] در اصل : عمدان ، غمدان بضم غين معجمه و سكون ميم [ ( 7 ) ] تصاويرها جمع عربى است بعلاوهء جمع فارسى كه در قديم رسم بوده است .